İlk olarak 1990’lı yıllarda Anglosakson ülkelerde dile getirilen Yaratıcı Endüstriler kavramı, Türkiye’de 2010 yılında “Yaratıcı Endüstriler ve Şehirler” sempozyumuyla gündeme geldi. Kültür Endüstrisi ile paralel ilerleyen Yaratıcı Endüstriler hızla gelişirken belirlenen 13 yaratıcı sektörü de  (reklam, mimari, sanat ve antika piyasası, el sanatları, moda tasarımı, film, interaktif eğlence yazılımları, müzik, performans sanatları, basım, yazılım, televizyon ve radyo) kapsamına alıyor. Peki, bilgi toplumunun olmazsa olmaz kavramı yaratıcı düşünce ve eylem, Yaratıcı Endüstrinin önemli sektörlerinden Moda sektörü için ne ifade ediyor ve nasıl gelişiyor?

Yaratıcılık kavramı sektörün alt dinamiklerini oluştura dursun, sonbahar gelip yeryüzü renkleri değişince, ülkemizde ve dünyada moda en çok konuşulan yaratıcı alan haline geliyor. Bu alanda düşünen, kafa yoran, yazan ve sektöre şekil veren değerli isimler var. Onlardan ilki, Moda Teorisyeni ve Yazar Eda Çakmak.

Eda Çakmak

Yeditepe Üniverisitesi’nde Antropoloji ve Psikoloji Lisansı sonrası, New York Parsons’ta Moda Yüksek lisansını tamamlamış, tezini toplumsal kimlik ile giyimin ilişkisi üzerine hazırlayan Eda Çakmak, Türkiye’de Moda kuramcısı ve teorisyenliği üzerine düşünülesi boşluğu sağlam şekilde dolduracağa benziyor. “Komoda Ejderi” isimli yaratıcı blogunda Moda Kültürü üzerine yazılar yazan, daha iyisi bu konuya teorik olarak epey kafa yoran Eda Çakmak, iş düzeni sebebiyle Moda haftasında yalnızca DB Berdan’ı izleyebilmiş. Her sezon kaçırmadan izlediği DB Berdan defilesi sonrası “Moda’da yaratıcılık kavramı ne ifade ediyor?” sorunsalı ve yaratıcı moda markaları hakkında Eda Çakmak ile derin sohbetlerdeyiz.

DB Berdan 2018 MBFW
DB Berdan’ın tarzını seviyoruz galiba?
DB Berdan moda haftasında kaçırmadığım tek defile. Sebebi; markanın hem estetik, hem de toplumsal değer yargılarıyla hayli örtüşüyor olmamız. 2 yil önce gelen davet üzerine gittiğim ilk defilelerinde, toplumsal cinsiyet eşitligini savunan söylemleri ve queer kültürün birçok elementini -gerek podyum performansı, gerek tasarımlarıyla- barındıran defileleriyle beni ciddi biçimde etkilemişlerdi, bu sebepten dolayı; yani podyumlarına kattıkları performatif değer ve “acaba bu sefer ilham kaynakları nereden” merakı ile gitmeye devam ettim.

 

Yaratıcı Moda’da Sürdürülebilirlik, Teknoloji ve İnovasyon

Moda’da yaratıcılık denildiğinde benim aklıma ilk gelen şey aslında Sürdürülebilirlik ve  Teknoloji. Kreatif inovasyon açısından bakıldığında oldukça heyecan verici gelişmeler var.

Örneğin?

Mesela, Philips’in bir tasarım laboratuvarı var. Mühendisleri ve yazılımcıları bir araya getirerek deneyim değişimi gerçekleştiriyorlar. Bu birleşimden ortaya çıkan işler oldukça yaratıcı olabiliyor. Modayı Teknoloji ile en iyi birleştiren ülkelerden birisi Hollanda. Hollanda’yı örnek verecek olursak onun bir avangart geçmişi var tabii. 3D  tasarımlar, kıyafet sensörleri, renk değiştiren kumaşlar gelişmeden önce de Hollanda avangarttı zaten.

Iris Van Herpen

Iris Van Herpen de, teknoloji ile birleşen işler yapar. Çok ilginç örnekler var moda alanında. Örneğin, özel alanına girildiğinde duman püskürten kıyafetler yapmışlar. Bu gerçekten heyecan verici ve kreatif bir ifade benim için. Plastik şişelerden yapılmış elbiseler, Emma Watson’ın sürdürülebilir elbisesi de heyecan verici bir yaratımdı.

Emma Watson

Lady Gaga’nın etten elbisesi kreatif bir örnek mi?

Onun da arkasında bir hikayesi var. Tek başına bir yaratıcılık değil. 1980’li yıllarda bir performans sanatçısı yapmış ilk o çalışmayı. Ben Lady Gaga’nın çok iyi bir kolaj sanatçısı olduğunu düşünüyorum. Müziğinde de, stilinde de Lady Gaga’nın birleştirebileceği şekilde farklı parçaları alıp iyi kullanıyor. O etten elbise de, o performans sanatçısına bir göndermeydi aslında.

Lady Gaga

Sade bir gözle bakıldığında ilgi çekmek için yapılan bir tavır gibi ama aslında Feminist bir performans ve kadın bedeninin et olarak algılanması üzerine yapılan bir performans çalışması  olduğu için, Lady Gaga’nın onu üzerine giymesi çok anlam ifade ediyor.

 

Senin için yaratıcılık teknoloji ve inovasyonla birleşiyor o halde?

Evet. Teknoloji tek başına uygulansa adı mühendislik olur. Tasarımla harmanlandığında ve bir çözüm olarak karşımıza çıktığında yaratıcılık oluyor. Hüseyin Çağlayan’ın dönüşen kıyafeti de iyi bir örnek.

Hüseyin Çağlayan

Sürdürülebilir Moda Kavramı ve Moda Haftaları 

İstanbul Moda haftasında sürdürülebilirlik konusunda söz söyleyen birine denk gelmedim. Fast fashion markasından yola çıkarsak, kaliteli bir ürünü uzun süre kullanmak sürdürülebilir bir tavırdır. Tüketicilerde de gelişmesi gereken bir tavır olmalı. Örneğin dolabımızdakileri değerlendirmeye yönelik davranışlar, sürdürülebilir bir tavır. Tüketici bilinci olarak doğru olan bu. Sadece tasarımcıların ve üreticilerin sorumluluğu değil bu, tüketicinin de bilinçlenmesi önemli. Teknolojiyi dahil ederek daha sürdürülebilir olurken, geri dönüşümle de yeniden kullanıma dahil edilebilir.

Çocuklar için tasarlanan “yaş aldıkça büyüyen kıyafet” nasıl bir yaratımdı?

Çok inovatif bir şey benim için. Moda’nın aslında kendisine sorması gereken sorulardan birisi olduğunu düşünüyorum.

Uniform Project

Aynı kıyafeti giymek tüketim çağındaki biz insan toplulukları için ne derece uygun? 

Anlayışımızı değiştirmemizle alakalı. Uniform Project diye bir proje vardı. Sanatçı kendisi üzerinden bir deney yapmıştı birkaç sene önce. Tasarımcı küçük siyah bir elbiseyi 365 gün farklı aksesuarlarla giyip kullandı. Modada yaratıcılıksa bu güzel bir örnektir. Benim okulumda sürdürülebilirlik üzerine çalışan bir hoca vardı. Parsons Fashion Studies’da okurken bu hocamız bize “Kişisel bir üniformanız var mı? diye sormuştu. Ben mesela lacivert ve siyah bir arada kullanılmadığından ikisi arasında bir seçim yapmam gerektiğine karar verdim ve laciverti seçtim.”

Uniform Project

Bu benim için önemli bir örnekti. Çünkü aynı eteğin, aynı modelinin hem siyahına hem lacivertine ihtiyacımız yok aslında. Sonuç olarak kendi algımızı değiştirip  kendimiz için bir üniforma üretebilir ve aynı şeyi sıkılmadan farklı şekillerde kullanabiliriz. Bu da tüketicilerde olması gereken yaratıcılığa iyi bir örnek diye düşünüyorum.

 

Buket Şengül / MBFW 2018

 

 

 

PAYLAŞ
Önceki İçerikYaratıcı Düşünmenin Formülü Cesaret, Risk Almak, Vazgeçmemek…
Sonraki İçerik“Türkiye’de Yaratıcılığın Ticari Olmasında Büyük Fayda Var…”
Uludağ Üniversitesi Turizm İşletme & Anadolu Üniversitesi Halkla İlişkiler mezunu. Reklamcılar Derneğinde aldığı Reklam-Strateji-İnteraktif Medya eğitimleri sonrası çeşitli reklam ajanslarında marka yöneticiliği yaptı. Pazarlama İletişimi, Sosyal Medya, Kişisel Gelişim ve Tasarım Kültürü üzerine eğitimler aldı. 2009’da kendi tasarım markasını kurdu. Öykü, söyleşi ve gezi yazıları çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlandı. 2014’de kurulan Röportaj Atölyesi’nde, Röportaj yazarlığı eğitimi aldı. İletişim, Tasarım, Moda ve Sanat alanındaki partnerleriyle çoklu projeler geliştiriyor. İstanbul Art News’te yaratıcı alan söyleşileri yapıyor. Tiyatro ve sahne sanatları eğitimine devam ediyor. www.yazname.com ‘un kurucusu ve kreatif editörü.

CEVAP VER